Nieuw-Beerta
Het weer in Nieuw-Beerta
Nieuw-Beerta (Gronings: De Hörn) is een dorp in de gemeente Reiderland, provincie Groningen (Nederland). Het dorp ligt ten noord-oosten van Beerta, ten westen van Nieuweschans en Drieborg. Het is een langgerekt streekdorp met kapitale boerderijen. In de dorpskern staan de arbeiderswoningen.
Nieuw-Beerta is ontstaan in de zeventiende eeuw nadat de Skanskerdijk werd aangelegd en de streek vanuit Beerta werd ingepolderd. In 1665 werd het een eigen kerkelijke gemeente. De eerste kerk is in zeventiende eeuw afgebroken. De huidige kerk dateert uit 1856.
De bloeitijd van het dorp ligt in de midden van de negentiende eeuw. De fraaiste boederijen dateren uit die periode. Vanaf het eind van de negentiende eeuw treed het verval in, in eerste instantie gaat dat gepaard met een felle strijd tussen landarbeiders en boeren. Het socialisme en later het communisme heeft een grote aantrekkingskracht op de landarbeiders.
De voortgaande mechanisatie zorgt echter uiteindelijk voor een grote uitstoot van personeel in de landbouw. Omdat het dorp geen alternatieven biedt trekt een groot deel van de arbeiders weg uit de streek
Ontstaansgeschiedenis:
Nieuw Beerta is gelegen in het noordoostelijk deel van Nederland in het Oldambt.
De gemeente beslaat een oppervlakte van 149,70 km (waarvan 55,25 km² water). Reiderland is ontstaan in 1990 uit een gemeentelijke herindeling van drie gemeentes: Beerta, Finsterwolde en Nieuweschans die samen zijn gevoegd. Waarschijnlijk zal de gemeente in 2010 weer worden samengevoegd, deze keer met de gemeentes Scheemda en Winschoten tot één gemeente met ongeveer 40.000 inwoners.
Na de overstromingen van de Dollard begin 16e eeuw, is vrij snel een begin gemaakt met de aanleg van dijken en de inpoldering. Hierdoor ontstonden grote landbouwgronden van zware zeeklei.
Op de dijken werden de wegen en de dorpen gebouwd.
Nieuw Beerta is een mooi voorbeeld van zo’n wegdorp.
Het is opvallend dat de meeste boerderijen aan de noordzijde van de weg liggen, dat wil zeggen binnen de oude dijk.
In de tweede helft van de 18e eeuw schakelden veel boeren van gemengde bedrijven over op alleen akkerbouw. Vooral graan, vandaar dat het gebied de graanschuur van ons land werd genoemd.
Door de toenemende welvaart van de boeren in de loop van de 19e eeuw, lieten de boeren imposante boerderijen en rentenierswoningen bouwen om hun rijkdom te laten zien.
Dit in schril contrast met de arme arbeidersbevolking in hun kleine arbeidershuisjes.
De grote verschillen tussen rijke boeren en arme arbeiders heeft er toe geleid dat de communistische partij hier lange tijd hoog scoorde. Frank Westerman heeft deze ontwikkeling prachtig verwoord in zijn boek “De Graanrepubliek”.
Gelukkig is een groot deel van de monumentale villaboerderijen en rentenierswoningen met hun indrukwekkende architectuur gespaard gebleven. Slechts enkele boerderijen zijn nog in echt in gebruik als boerderij. De monumentale gebouwen worden nu vooral bewoond door liefhebbers van de prachtige monumentale panden.
Nieuw Beerta is daarom in 2007 aangemerkt als beschermd dorpsgezicht.
Vanuit de dorpskern zijn links en rechts enkele zijstraten met kleinere “arbeiders” woningen. Helaas hebben de twee molens in de Molenlaan de tand des tijds niet doorstaan. Vroeger waren er in het dorp verder enkele kroegen, winkels, een smederij, en een school. Maar zoals in vele dorpen zijn in de loop van de 20e eeuw nagenoeg alle voorzieningen uit het dorp verdwenen.
Nieuw Beerta heeft vele beroemde dorpsgenoten voortgebracht. Een daarvan, Aeilko Zijlker, is de eigenlijke grondlegger van de Kon. Ned. Petroleum Mij. de huidige Shell geweest. Daarom draagt het Dorpshuis (de oude lagere school) zijn naam.
Midden in de dorpskern staat een in 1856 gebouwde eenvoudige zaalkerk. Met een klok- of tuitvormige voorgevel en op de torenspits een windvaan in de vorm van een paard.
In de kerk bevindt zich een gedenksteen van ds. B.J.Ader.
In de pastorie had hij acht Joodse onderduikers verstopt.
In 1944 (2e Wereldoorlog) werd hij op 34-jarige leeftijd gefusilleerd als slachtoffer van een wraakoefening van de Duitse bezetters na een aanslag op een officier.
Voor en naast de kerk ligt een mooi oud kerkhofje met mooi vormgegeven grafstenen.
Aan de randen van het dorp bevinden zich kleine bosgebiedjes én de dorps-appelhof.
Daaromheen vormen de enorme landerijen de voor het Groninger land zo kenmerkende prachtige vergezichten. Rust, ruimte, echte nachtelijke duisternis, prachtige architectuur en natuurschoon maakt ons dorp tot een heerlijke plek om te wonen
Nieuw-Beerta is ontstaan in de zeventiende eeuw nadat de Skanskerdijk werd aangelegd en de streek vanuit Beerta werd ingepolderd. In 1665 werd het een eigen kerkelijke gemeente. De eerste kerk is in zeventiende eeuw afgebroken. De huidige kerk dateert uit 1856.
De bloeitijd van het dorp ligt in de midden van de negentiende eeuw. De fraaiste boederijen dateren uit die periode. Vanaf het eind van de negentiende eeuw treed het verval in, in eerste instantie gaat dat gepaard met een felle strijd tussen landarbeiders en boeren. Het socialisme en later het communisme heeft een grote aantrekkingskracht op de landarbeiders.
De voortgaande mechanisatie zorgt echter uiteindelijk voor een grote uitstoot van personeel in de landbouw. Omdat het dorp geen alternatieven biedt trekt een groot deel van de arbeiders weg uit de streek
Ontstaansgeschiedenis:
Nieuw Beerta is gelegen in het noordoostelijk deel van Nederland in het Oldambt.
De gemeente beslaat een oppervlakte van 149,70 km (waarvan 55,25 km² water). Reiderland is ontstaan in 1990 uit een gemeentelijke herindeling van drie gemeentes: Beerta, Finsterwolde en Nieuweschans die samen zijn gevoegd. Waarschijnlijk zal de gemeente in 2010 weer worden samengevoegd, deze keer met de gemeentes Scheemda en Winschoten tot één gemeente met ongeveer 40.000 inwoners.
Na de overstromingen van de Dollard begin 16e eeuw, is vrij snel een begin gemaakt met de aanleg van dijken en de inpoldering. Hierdoor ontstonden grote landbouwgronden van zware zeeklei.
Op de dijken werden de wegen en de dorpen gebouwd.
Nieuw Beerta is een mooi voorbeeld van zo’n wegdorp.
Het is opvallend dat de meeste boerderijen aan de noordzijde van de weg liggen, dat wil zeggen binnen de oude dijk.
In de tweede helft van de 18e eeuw schakelden veel boeren van gemengde bedrijven over op alleen akkerbouw. Vooral graan, vandaar dat het gebied de graanschuur van ons land werd genoemd.
Door de toenemende welvaart van de boeren in de loop van de 19e eeuw, lieten de boeren imposante boerderijen en rentenierswoningen bouwen om hun rijkdom te laten zien.
Dit in schril contrast met de arme arbeidersbevolking in hun kleine arbeidershuisjes.
De grote verschillen tussen rijke boeren en arme arbeiders heeft er toe geleid dat de communistische partij hier lange tijd hoog scoorde. Frank Westerman heeft deze ontwikkeling prachtig verwoord in zijn boek “De Graanrepubliek”.
Gelukkig is een groot deel van de monumentale villaboerderijen en rentenierswoningen met hun indrukwekkende architectuur gespaard gebleven. Slechts enkele boerderijen zijn nog in echt in gebruik als boerderij. De monumentale gebouwen worden nu vooral bewoond door liefhebbers van de prachtige monumentale panden.
Nieuw Beerta is daarom in 2007 aangemerkt als beschermd dorpsgezicht.
Vanuit de dorpskern zijn links en rechts enkele zijstraten met kleinere “arbeiders” woningen. Helaas hebben de twee molens in de Molenlaan de tand des tijds niet doorstaan. Vroeger waren er in het dorp verder enkele kroegen, winkels, een smederij, en een school. Maar zoals in vele dorpen zijn in de loop van de 20e eeuw nagenoeg alle voorzieningen uit het dorp verdwenen.
Nieuw Beerta heeft vele beroemde dorpsgenoten voortgebracht. Een daarvan, Aeilko Zijlker, is de eigenlijke grondlegger van de Kon. Ned. Petroleum Mij. de huidige Shell geweest. Daarom draagt het Dorpshuis (de oude lagere school) zijn naam.
Midden in de dorpskern staat een in 1856 gebouwde eenvoudige zaalkerk. Met een klok- of tuitvormige voorgevel en op de torenspits een windvaan in de vorm van een paard.
In de kerk bevindt zich een gedenksteen van ds. B.J.Ader.
In de pastorie had hij acht Joodse onderduikers verstopt.
In 1944 (2e Wereldoorlog) werd hij op 34-jarige leeftijd gefusilleerd als slachtoffer van een wraakoefening van de Duitse bezetters na een aanslag op een officier.
Voor en naast de kerk ligt een mooi oud kerkhofje met mooi vormgegeven grafstenen.
Aan de randen van het dorp bevinden zich kleine bosgebiedjes én de dorps-appelhof.
Daaromheen vormen de enorme landerijen de voor het Groninger land zo kenmerkende prachtige vergezichten. Rust, ruimte, echte nachtelijke duisternis, prachtige architectuur en natuurschoon maakt ons dorp tot een heerlijke plek om te wonen
The road to Nieuw-Beerta
